Międzynarodowy Dzień Dziecka, obchodzony w wielu krajach 1 czerwca, a przez Organizację Narodów Zjednoczonych celebrowany jako Powszechny Dzień Dziecka 20 listopada, to znacznie więcej niż tylko okazja do wręczania prezentów i organizowania festynów. Choć w Polsce kojarzy się przede wszystkim z beztroską zabawą, słodyczami i dniem wolnym od szkolnych obowiązków , jego geneza i globalny wymiar niosą ze sobą głębokie przesłanie dotyczące praw, dobrostanu i przyszłości najmłodszych mieszkańców naszej planety. Jest to dzień dwojakiego charakteru: z jednej strony radosna afirmacja dzieciństwa, z drugiej – moment refleksji nad wyzwaniami, przed którymi stoją dzieci na całym świecie, oraz nad odpowiedzialnością dorosłych za zapewnienie im bezpiecznego i godnego życia. Ta dwoistość nie jest przypadkowa, lecz odzwierciedla ewolucję globalnej świadomości – od postrzegania dzieci jako biernych obiektów troski do uznania ich za pełnoprawnych posiadaczy niezbywalnych praw. Niniejszy artykuł przybliży historię tego święta, ukaże różnorodność jego obchodów, zarysuje globalną sytuację dzieci, wskaże na najpoważniejsze zagrożenia oraz przedstawi organizacje, które niestrudzenie działają na rzecz poprawy losu najmłodszych.  

Geneza i Ustanowienie Międzynarodowego Dnia Dziecka

Idea poświęcenia szczególnego dnia dzieciom nie jest nowym wynalazkiem. Zalążki takich inicjatyw można odnaleźć już w XIX wieku. Jednym z prekursorów był amerykański pastor, dr Charles Leonard, który od 1857 roku w drugą niedzielę czerwca odprawiał specjalne nabożeństwo dla dzieci, nazywając ten dzień Dniem Róży, a później Dniem Kwiatów lub Dniem Dziecka. Jednak za pierwsze państwo, które oficjalnie ustanowiło Dzień Dziecka, uznaje się Turcję. Z inicjatywy twórcy nowoczesnego państwa tureckiego, Mustafy Kemala Atatürka, 23 kwietnia 1920 roku proklamowano Dzień Dziecka, łącząc go ze Świętem Niepodległości.

Kolejnym ważnym krokiem na drodze do umiędzynarodowienia tego święta była Światowa Konferencja na Rzecz Dobra Dzieci, która odbyła się w Genewie w 1925 roku. Delegaci z różnych krajów, zainspirowani potrzebą ochrony praw najmłodszych, postanowili wówczas ustanowić specjalny dzień im poświęcony.

Momentem przełomowym w globalnym uznaniu potrzeby świętowania dnia poświęconego dzieciom było zaangażowanie Organizacji Narodów Zjednoczonych. 14 grudnia 1954 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję nr 836(IX), w której zarekomendowało wszystkim państwom członkowskim ustanowienie Powszechnego Dnia Dziecka (Universal Children’s Day). Celem tej inicjatywy było promowanie ideałów i celów Karty Narodów Zjednoczonych, dobrobytu dzieci na całym świecie oraz wzmacnianie braterstwa i zrozumienia między dziećmi. Co istotne, rezolucja sugerowała rządom, aby Dzień Dziecka był obchodzony w dniu i w sposób, który każde państwo uzna za stosowny. Ta elastyczność w podejściu do daty i formy obchodów przyczyniła się do niezwykłej różnorodności, z jaką święto to jest celebrowane na całym globie, jednocześnie pozwalając na adaptację uniwersalnych idei do lokalnych kultur i historii.

Z czasem Powszechny Dzień Dziecka ONZ zyskał dodatkowy, niezwykle ważny wymiar. Data 20 listopada została wybrana nieprzypadkowo – to właśnie tego dnia w 1959 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Deklarację Praw Dziecka, a trzydzieści lat później, w 1989 roku, Konwencję o Prawach Dziecka. Konwencja, będąca najbardziej uniwersalnym dokumentem dotyczącym praw człowieka w historii, stała się kamieniem węgielnym międzynarodowego systemu ochrony dzieci. Warto podkreślić, że Polska odegrała kluczową rolę w jej powstaniu, będąc inicjatorem jej uchwalenia. To pokazuje długoterminowe zaangażowanie Polski w sprawy dzieci, wykraczające poza symboliczne świętowanie.

Obok daty 20 listopada, popularną na całym świecie, a szczególnie w krajach byłego bloku wschodniego, datą obchodów Dnia Dziecka jest 1 czerwca. Geneza tej daty sięga 4 listopada 1949 roku, kiedy to Światowa Federacja Demokratyczna Kobiet na kongresie w Moskwie ustanowiła Międzynarodowy Dzień Ochrony Dzieci, wyznaczając go właśnie na 1 czerwca. Polska, podobnie jak inne kraje socjalistyczne, przyjęła tę datę, i od 1952 roku Dzień Dziecka obchodzony jest u nas 1 czerwca. Wybór daty obchodów Dnia Dziecka był więc częściowo uwarunkowany historycznymi podziałami politycznymi okresu zimnej wojny. Pokazuje to, jak nawet szlachetne idee mogą być filtrowane przez kontekst geopolityczny. Niemniej, z biegiem czasu nacisk przesunął się na uniwersalne przesłanie ochrony praw dziecka, niezależnie od konkretnej daty celebracji.

Historia Dnia Dziecka w Polsce ma swoje korzenie jeszcze w okresie międzywojennym. Pierwsze wzmianki o obchodach pochodzą z 1929 roku, a świętowano wówczas 22 września. Tego dnia organizowano uroczyste msze święte, po których w szkołach odbywały się akademie, wycieczki lub zajęcia w luźniejszej formie. Po II wojnie światowej, od 1950 roku, obchody Dnia Dziecka w PRL początkowo miały silny wydźwięk polityczny, co widoczne jest na archiwalnych fotografiach z transparentami o treściach ideologicznych. Od 1952 roku datę zmieniono na 1 czerwca. Współcześnie polski Dzień Dziecka to przede wszystkim radosne święto, ale także okazja do zwrócenia uwagi na potrzeby najmłodszych, czego przykładem jest działający od 1994 roku Sejm Dzieci i Młodzieży, obradujący właśnie 1 czerwca.

Ewolucja Dnia Dziecka, od lokalnych inicjatyw po globalne obchody umocowane w międzynarodowym prawie, jest przykładem, jak oddolne działania społeczne i zaangażowanie pojedynczych aktywistów mogą przerodzić się w ruch o światowym zasięgu, prowadząc do trwałych zmian w postrzeganiu i ochronie praw najsłabszych.

Poniższa tabela przedstawia kluczowe daty w historii Międzynarodowego Dnia Dziecka:

Data	Wydarzenie	Znaczenie/Kluczowe Postanowienia
1857	Dr Charles Leonard inicjuje „Dzień Róży” w USA	Jedna z pierwszych znanych inicjatyw poświęconych dzieciom.
23 kwietnia 1920	Turcja ustanawia Dzień Dziecka	Pierwsze państwo z oficjalnie ustanowionym Dniem Dziecka, z inicjatywy Mustafy Kemala Atatürka.
1925	Światowa Konferencja na Rzecz Dobra Dzieci w Genewie	Proklamowanie idei Dnia Dziecka przez delegatów z różnych krajów.
4 listopada 1949	Światowa Federacja Demokratyczna Kobiet w Moskwie ustanawia Międzynarodowy Dzień Ochrony Dzieci na 1 czerwca	Data 1 czerwca staje się popularna w krajach bloku socjalistycznego.
14 grudnia 1954	Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 836(IX)	Rekomendacja dla państw członkowskich ustanowienia Powszechnego Dnia Dziecka w celu promowania ideałów Karty NZ i dobrobytu dzieci.
20 listopada 1959	Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjmuje Deklarację Praw Dziecka	Dokument określający podstawowe prawa dzieci; data 20 listopada staje się symboliczną datą Światowego Dnia Dziecka ONZ.
20 listopada 1989	Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjmuje Konwencję o Prawach Dziecka	Najważniejszy międzynarodowy dokument gwarantujący prawa dzieci, Polska była inicjatorem jego uchwalenia; umacnia znaczenie daty 20 listopada.

Jak Świat Świętuje Dzień Dziecka? Przegląd Tradycji

Międzynarodowy Dzień Dziecka, choć obchodzony pod wspólnym szyldem troski o najmłodszych, przybiera niezwykle zróżnicowane formy w zależności od kraju i kręgu kulturowego. Wspólnym mianownikiem jest zazwyczaj radość, zabawa, spełnianie dziecięcych marzeń oraz organizowanie festynów, zawodów sportowych czy dni wolnych od nauki szkolnej. Jednakże, zarówno daty, jak i konkretne zwyczaje, często odzwierciedlają lokalną historię, tradycje i wartości.

W Polsce Dzień Dziecka, celebrowany 1 czerwca, to czas festynów, prezentów i specjalnych atrakcji dla dzieci. Szkoły często organizują luźniejsze zajęcia, zawody sportowe czy wycieczki. Od 1994 roku tego dnia obraduje również Sejm Dzieci i Młodzieży, co nadaje świętu wymiar edukacji obywatelskiej.

Zupełnie inny charakter mają obchody w Japonii. Tradycyjnie istniał podział na Dzień Dziewczynek (Hina-matsuri), obchodzony 3 marca, podczas którego eksponuje się specjalne lalki, oraz Dzień Chłopców (Tango no Sekku), celebrowany 5 maja, znany z wywieszania materiałowych karpi koi-nobori symbolizujących siłę i zdrowy rozwój oraz ozdób w kształcie hełmów samurajskich. Obecnie 5 maja jest oficjalnym, narodowym Dniem Dziecka (Kodomo no Hi), wspólnym dla obu płci, jednak dawne tradycje wciąż są żywe w wielu rodzinach.

W Indiach Dzień Dziecka (Bal Divas) obchodzony jest 14 listopada, w rocznicę urodzin pierwszego premiera Indii, Jawaharlala Nehru, który był wielkim orędownikiem praw dzieci. Tego dnia dzieci często przychodzą do szkoły w kolorowych, dowolnych strojach zamiast obowiązkowych mundurków, a do ubrań przypinają róże. Święto ma na celu zwiększanie świadomości o prawach i edukacji dzieci. Niektóre źródła wskazują również na obchody 20 listopada, co może odnosić się do Powszechnego Dnia Dziecka ONZ, jednak 14 listopada ma ugruntowaną tradycję narodową.

Meksyk świętuje Día del Niño 30 kwietnia. Choć nie jest to dzień wolny od szkoły, lekcje często mają luźniejszy charakter lub są zastępowane specjalnymi zajęciami, takimi jak wspólne gotowanie, gry sportowe, przedstawienia teatralne i konkursy. Podkreśla się promocję zdrowia, dobrobytu i praw dzieci.

Ciekawym przypadkiem są Niemcy, gdzie Dzień Dziecka obchodzony jest dwukrotnie. Jest to historyczna spuścizna po podziale kraju: we wschodnich landach (dawne NRD) świętuje się 1 czerwca (Kindertag), podobnie jak w Polsce, natomiast w zachodnich landach (dawne RFN) 20 września (Weltkindertag). Po zjednoczeniu Niemiec obie daty zostały zachowane. Obchodom towarzyszą festyny, dni sportu, a także tradycja malowania dziecięcych twarzy i puszczania kolorowych latawców.

We Francji i we Włoszech Dzień Dziecka jest często integrowany z Dniem Rodziny, obchodzonym 6 stycznia, w Święto Trzech Króli. Nawiązuje to do darów, jakie Trzej Królowie przynieśli dzieciątku Jezus. Tego dnia rodziny spożywają uroczyste obiady z dużą ilością deserów, a dzieci tradycyjnie otrzymują papierowe korony, co symbolicznie daje im prawo do spełniania drobnych zachcianek.

Turcja celebruje Dzień Dziecka 23 kwietnia, łącząc go ze Świętem Suwerenności Narodowej. Podkreśla się w ten sposób rolę dzieci jako przyszłości narodu. Obchody mają uroczysty charakter, dzieci często występują w strojach narodowych, biorą udział w paradach, śpiewają, tańczą i puszczają latawce.

Szczególny, historyczny wymiar ma Dzień Dziecka w Paragwaju, obchodzony 16 sierpnia. Upamiętnia on bitwę pod Acosta Ñu z 1869 roku, podczas wojny paragwajskiej, w której walczyły i zginęły tysiące dzieci-żołnierzy, broniąc swojego kraju. Jest to więc dzień zadumy i pamięci narodowej.

W Chinach Dzień Dziecka przypada 1 czerwca. Dzieci mają wówczas wolne od zajęć szkolnych, a te poniżej 14. roku życia mogą liczyć na prezenty od władz. Organizowane są różnorodne zabawy, pokazy i atrakcje.

Australia podchodzi do świętowania w sposób rozbudowany – Dzień Dziecka rozszerzono tam do całego Tygodnia Dziecka, który przypada na czwarty tydzień października, a jego kulminacją jest czwarta środa tego miesiąca. W tym czasie organizowane są festyny i widowiska, a specjalna Rada Tygodnia Dziecka promuje Konwencję o Prawach Dziecka ONZ. Inne źródła wspominają o obchodach w pierwszą sobotę lipca, co może być starszą tradycją lub alternatywną datą w niektórych regionach.

Na kontynencie afrykańskim szczególną datą jest 16 czerwca – Międzynarodowy Dzień Dziecka Afrykańskiego. Ustanowiony w 1991 roku z inicjatywy Organizacji Jedności Afrykańskiej (obecnie Unia Afrykańska) i UNICEF, upamiętnia masakrę dzieci w Soweto (RPA) w 1976 roku, które protestowały przeciwko niskiej jakości edukacji i żądały prawa do nauki w swoim języku. Dzień ten jest okazją do zwrócenia uwagi na liczne problemy, z jakimi borykają się dzieci w Afryce, oraz do promowania ich praw, edukacji i walki z ubóstwem oraz przemocą.

Różnorodność obchodów Dnia Dziecka na świecie pokazuje, jak uniwersalna idea troski o dzieci jest filtrowana i wzbogacana przez lokalne konteksty. W wielu miejscach święto to staje się platformą do przekazywania wartości narodowych, upamiętniania ważnych wydarzeń historycznych (jak w Paragwaju czy Turcji) lub podkreślania specyficznych wyzwań (jak w przypadku Międzynarodowego Dnia Dziecka Afrykańskiego). Jednocześnie, obok radosnego świętowania, w coraz większej liczbie krajów Dzień Dziecka staje się okazją do aktywnego promowania praw dziecka i edukacji na ich temat, co jest zgodne z intencjami ONZ. Obserwuje się również wpływ globalizacji, który prowadzi do ujednolicania niektórych form świętowania, takich jak festyny czy prezenty, jednak silne lokalne tradycje wciąż opierają się pełnej komercjalizacji i homogenizacji, zachowując swoją unikalność.

Poniższa tabela prezentuje przykłady obchodów Dnia Dziecka w wybranych krajach:

Kraj/Region	Data Obchodów	Charakterystyczne Elementy/Tradycje	Główny Motyw (np. zabawa, prawa dziecka, historia)
Polska	1 czerwca	Festyny, prezenty, dzień wolny od zajęć szkolnych, Sejm Dzieci i Młodzieży.	Zabawa, prawa dziecka, edukacja obywatelska
Japonia	5 maja (Kodomo no Hi), tradycyjnie też 3 marca	Wywieszanie karpi koi-nobori, hełmy samurajskie, lalki Hina (dla dziewczynek).	Tradycja, zdrowie i pomyślność dzieci
Indie	14 listopada (Bal Divas), także 20 listopada (ONZ)	Kolorowe stroje w szkole zamiast mundurków, róże, podkreślanie praw dziecka i edukacji, upamiętnienie J. Nehru.	Prawa dziecka, edukacja, dziedzictwo narodowe
Meksyk	30 kwietnia (Día del Niño)	Specjalne zajęcia w szkołach (gotowanie, sport), festyny, promocja zdrowia i praw dziecka.	Radość, zabawa, prawa dziecka
Niemcy	1 czerwca (wschód) i 20 września (zachód)	Podwójne obchody, festyny, dni sportu, malowanie twarzy, latawce.	Zabawa, tradycja (historyczny podział)
Francja, Włochy	6 stycznia (Dzień Rodziny)	Powiązanie ze Świętem Trzech Króli, desery, papierowe korony dla dzieci.	Rodzina, tradycja religijna
Turcja	23 kwietnia	Połączenie ze Świętem Suwerenności Narodowej, stroje narodowe, parady, podkreślanie roli dzieci jako przyszłości narodu.	Tożsamość narodowa, przyszłość narodu
Paragwaj	16 sierpnia	Upamiętnienie dzieci-żołnierzy poległych w wojnie paragwajskiej.	Pamięć historyczna, patriotyzm
Chiny	1 czerwca	Wolne od szkoły, prezenty od władz dla dzieci poniżej 14 r.ż., zabawy i pokazy.	Zabawa, opieka państwa
Australia	Czwarta środa października (Tydzień Dziecka)	Festyny, widowiska, promocja Konwencji o Prawach Dziecka.	Zabawa, prawa dziecka
Międzynarodowy Dzień Dziecka Afrykańskiego	16 czerwca	Upamiętnienie masakry w Soweto, skupienie na prawach, edukacji, walce z problemami dzieci afrykańskich.	Prawa dziecka, pamięć historyczna, walka o lepszą przyszłość

Globalna Sytuacja Dzieci: Postępy, Wyzwania i Nierówności

Ocena globalnej sytuacji dzieci w XXI wieku rysuje obraz pełen kontrastów. Z jednej strony, na przestrzeni ostatnich dekad dokonano historycznego postępu w wielu kluczowych obszarach, takich jak redukcja śmiertelności czy zwiększenie dostępu do edukacji. Z drugiej strony, miliony dzieci wciąż żyją w warunkach skrajnego ubóstwa, doświadczają przemocy, cierpią z powodu niedożywienia, a ich fundamentalne prawa są łamane. Co więcej, obecna dekada charakteryzuje się niebezpiecznym spowolnieniem, a nawet regresem w niektórych dziedzinach, co jest potęgowane przez złożony splot globalnych kryzysów – pandemię COVID-19, narastające konflikty zbrojne, zmiany klimatyczne oraz wstrząsy gospodarcze. Prawie połowa światowej populacji ma obecnie poniżej 30 lat, co czyni priorytetyzację praw dziecka kluczową dla osiągnięcia Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG) do 2030 roku. Fundamentem tych działań pozostaje Konwencja o Prawach Dziecka, uznawana za historyczne zobowiązanie społeczności międzynarodowej wobec najmłodszych.

Postępy w ostatnich dekadach (przed pandemią COVID-19):

Analizując dane z ostatnich 20-30 lat, można zaobserwować znaczące osiągnięcia. Globalna śmiertelność dzieci poniżej piątego roku życia spadła o ponad połowę od 2000 roku, z 12,8 miliona zgonów w 1990 roku do 4,8 miliona w 2023 roku. Podobnie zmniejszyła się liczba zgonów noworodków. Kluczową rolę w tym postępie odegrały masowe programy szczepień oraz lepszy dostęp do opieki zdrowotnej i podstawowych usług. W dziedzinie edukacji odnotowano wzrost wskaźników skolaryzacji na poziomie podstawowym, a liczba dzieci nieuczęszczających do szkoły spadła z 390 milionów w 2000 roku do 244 milionów w 2023 roku. Nastąpiła również redukcja skrajnego ubóstwa wśród dzieci – szacuje się, że w latach 2013-2022 o 49,2 miliona dzieci mniej żyło w skrajnym ubóstwie. Wzrastało także publiczne wsparcie dla spraw związanych z ochroną dzieci, a praktyki takie jak małżeństwa dzieci wykazywały tendencję spadkową w skali globalnej.

Aktualne wyzwania i utrzymujące się nierówności:

Niestety, optymistyczny obraz postępu został w ostatnich latach poważnie zachwiany. Spowolnienie w redukcji śmiertelności dzieci obserwuje się od 2015 roku. Miliony dzieci wciąż umierają z przyczyn, którym można by zapobiec, takich jak choroby zakaźne (zapalenie płuc, biegunka, malaria) czy komplikacje okołoporodowe. Utrzymują się ogromne dysproporcje regionalne – ponad 80% zgonów dzieci poniżej piątego roku życia ma miejsce w Afryce Subsaharyjskiej i Azji Południowej.

Problemy zdrowotne i żywieniowe pozostają palące. W 2024 roku szacowano, że 150,2 miliona dzieci poniżej piątego roku życia cierpiało na zahamowanie wzrostu (stunting), a 42,8 miliona na wychudzenie (wasting). Dwie trzecie dzieci w tej grupie wiekowej żyje w warunkach skrajnego ubóstwa żywnościowego. Jednocześnie narasta globalny problem nadwagi i otyłości – dotyczy on około 10% dzieci i młodzieży na świecie. W 2024 roku 35 milionów dzieci poniżej piątego roku życia miało nadwagę, a w 2022 roku ponad 390 milionów dzieci i młodzieży w wieku 5-19 lat zmagało się z tym problemem. Równie niepokojące są dane dotyczące zdrowia psychicznego: co siódme dziecko w wieku 10-19 lat cierpi na zdiagnozowane zaburzenia psychiczne, a samobójstwa są jedną z głównych przyczyn śmierci w tej grupie wiekowej. Pandemia COVID-19 dodatkowo pogorszyła dobrostan psychiczny dzieci, szczególnie w krajach o wysokich dochodach. Dostęp do czystej wody i odpowiednich warunków sanitarnych wciąż pozostaje poza zasięgiem miliardów ludzi, co bezpośrednio wpływa na zdrowie dzieci.

W dziedzinie edukacji, pomimo wcześniejszych sukcesów, świat stanął w obliczu „kryzysu uczenia się”. Dwie trzecie dziesięciolatków na świecie nie potrafi przeczytać i zrozumieć prostej historii ani wykonać podstawowych działań matematycznych. Szacuje się, że 251 milionów dzieci i młodzieży wciąż pozostaje poza systemem edukacji. Utrzymują się nierówności w dostępie do edukacji i jej jakości, dotykające szczególnie dzieci z ubogich rodzin, dzieci z niepełnosprawnościami, należące do mniejszości etnicznych oraz dziewczęta w niektórych regionach świata. Pandemia i związane z nią przejście na edukację zdalną w wielu przypadkach pogłębiły te nierówności. Istotnym problemem jest także niedoinwestowanie sektora edukacji, zwłaszcza w krajach o niskich dochodach.

Ubóstwo wciąż stanowi jedno z największych wyzwań. W 2022 roku szacowano, że 333 miliony dzieci (jedno na sześć) żyło w skrajnym ubóstwie, czyli za mniej niż $2,15 dziennie. Dzieci stanowią ponad połowę wszystkich osób żyjących w skrajnym ubóstwie. Pandemia COVID-19 spowolniła postępy w redukcji ubóstwa, prowadząc do „trzech straconych lat” w tej walce. Najtrudniejsza sytuacja panuje w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie odsetek dzieci żyjących w skrajnym ubóstwie wynosi 40% i gdzie odnotowano największy wzrost tego wskaźnika. Ponadto, około 1,4 miliarda dzieci na świecie nie ma dostępu do żadnej formy ochrony socjalnej.

Globalne uśrednione dane dotyczące sytuacji dzieci maskują głębokie i często pogłębiające się nierówności. Dysproporcje występują nie tylko między krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się (ze szczególnym uwzględnieniem Afryki Subsaharyjskiej), ale także wewnątrz poszczególnych państw – między obszarami miejskimi a wiejskimi, regionami bogatszymi i biedniejszymi, czy też w odniesieniu do grup marginalizowanych, takich jak dzieci z niepełnosprawnościami, mniejszości etniczne czy dziewczęta w niektórych kulturach. Oznacza to, że uniwersalne podejścia mogą być niewystarczające, a strategie pomocowe muszą być bardziej zindywidualizowane i celowane, aby dotrzeć do najbardziej potrzebujących i zniwelować te różnice.

Nowe wyzwania XXI wieku:

Do „tradycyjnych” problemów, takich jak ubóstwo czy choroby zakaźne, dołączają nowe, równie palące wyzwania. Kryzys klimatyczny i środowiskowy (fale upałów, susze, powodzie, zanieczyszczenie powietrza, niedobór wody) stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia dzieci, które są na jego skutki szczególnie narażone. Transformacje demograficzne, takie jak starzenie się społeczeństw w krajach rozwiniętych przy jednoczesnym wzroście populacji dzieci w regionach rozwijających się, stawiają nowe wyzwania przed systemami opieki i edukacji. Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych, obok niezaprzeczalnych korzyści (np. dostęp do informacji, narzędzia edukacyjne takie jak Learning Passport UNICEF), niesie ze sobą również poważne ryzyka, takie jak cyberprzemoc, dezinformacja, naruszenie prywatności czy uzależnienia. Wreszcie, rosnąca liczba i intensywność konfliktów zbrojnych oraz związanych z nimi przesiedleń sprawia, że coraz więcej dzieci doświadcza traumy wojny, traci domy, dostęp do edukacji i podstawowej opieki. Te nowe zagrożenia wymagają ewolucji definicji „dobrostanu dziecka” oraz dostosowania systemów ochrony i wsparcia do zmieniającej się rzeczywistości.

Najpoważniejsze Zagrożenia dla Dzieci na Świecie

Pomimo globalnych wysiłków i licznych inicjatyw, dzieci na całym świecie wciąż narażone są na szereg poważnych zagrożeń, które niweczą ich szanse na zdrowy rozwój, bezpieczeństwo i godne życie. Te zagrożenia są często ze sobą powiązane, tworząc złożone sytuacje kryzysowe, gdzie ubóstwo jest kluczowym czynnikiem napędzającym wiele form wykorzystywania.

Przemoc wobec dzieci jest zjawiskiem o zatrważającej skali. Przybiera różne formy: fizyczną, psychiczną (emocjonalną), seksualną, a także zaniedbania. Szacuje się, że nawet jedno na dwoje dzieci na świecie doświadcza jakiejś formy przemocy każdego roku. Setki milionów dziewcząt i kobiet doświadczyły przemocy seksualnej w dzieciństwie. W Europie co szósty nastolatek pada ofiarą cyberprzemocy , a globalnie 1,6 miliarda dzieci regularnie doświadcza kar cielesnych w domu. Konsekwencje przemocy są druzgocące: od urazów fizycznych, przez problemy ze zdrowiem psychicznym (depresja, lęk, zespół stresu pourazowego), trudności w nauce, po zachowania ryzykowne, a nawet śmierć. Czynnikami ryzyka są m.in. ubóstwo, konflikty zbrojne, normy społeczne tolerujące przemoc oraz brak skutecznej ochrony prawnej.

Praca dzieci to kolejne poważne zagrożenie. Definiuje się ją jako pracę wykonywaną przez dzieci zbyt młode, pracę niebezpieczną dla ich zdrowia i rozwoju, lub taką, która uniemożliwia im naukę i zabawę. Na początku 2020 roku 160 milionów dzieci na świecie (prawie co dziesiąte dziecko) było zaangażowanych w pracę, z czego 79 milionów wykonywało prace niebezpieczne. Niepokojący jest fakt, że w latach 2016-2020 liczba pracujących dzieci wzrosła o 8,4 miliona, co oznacza stagnację w postępach w eliminacji tego zjawiska. Głównym sektorem, w którym pracują dzieci, jest rolnictwo (70% wszystkich pracujących dzieci, czyli 112 milionów). Głównymi przyczynami pracy dzieci są ubóstwo, brak dostępu do edukacji, normy kulturowe oraz niewystarczająca ochrona socjalna. Praca dzieci prowadzi do utraty zdrowia, częstych urazów, pozbawia szans na edukację i utrwala cykl ubóstwa. Pandemia COVID-19 stworzyła ryzyko dalszego wzrostu liczby pracujących dzieci.

Handel dziećmi i wykorzystywanie seksualne, w tym prostytucja dziecięca i produkcja materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci (CSAM), to brutalne formy przemocy. Komercyjne wykorzystywanie seksualne dzieci (CSEC) obejmuje wszelkie formy wykorzystywania seksualnego dzieci dla zysku. Globalne szacunki dotyczące skali tych zjawisk są trudne do uzyskania i często niedokładne. Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO) w 2002 roku szacowała, że 1,8 miliona dzieci jest wykorzystywanych komercyjnie seksualnie. Według danych UNODC z 2009 roku, dzieci stanowiły 20% wszystkich ofiar handlu ludźmi, a 80% handlu odbywało się w celach seksualnych. Niektóre źródła podają, że nawet 10 milionów dzieci na świecie może być uwikłanych w prostytucję. Najnowszy raport UNODC z 2024 roku wskazuje na alarmujący wzrost liczby wykrytych ofiar handlu ludźmi o 25% w 2022 roku w porównaniu do 2019 roku, przy czym handel dziećmi wzrósł aż o 31%. Dziewczynki stanowią większość (60%) wykrytych dziecięcych ofiar handlu w celach seksualnych, podczas gdy chłopcy są częściej ofiarami pracy przymusowej (45%) oraz innych form wykorzystania, takich jak przymusowa przestępczość czy żebractwo. Formy te obejmują także pornografię dziecięcą, turystykę seksualną, a nawet handel w celu nielegalnej adopcji, pracy przymusowej czy sprzedaży organów. Przyczynami są głównie ubóstwo, konflikty zbrojne, katastrofy klimatyczne, brak edukacji, słabe systemy ochrony oraz popyt na tego typu „usługi”. Konsekwencje dla ofiar są katastrofalne: głębokie traumy fizyczne i psychiczne, choroby przenoszone drogą płciową, uzależnienia, stygmatyzacja i ogromne trudności w reintegracji społecznej. Problem ten dotyka wszystkich regionów, jednak szczególnie niepokojący jest wzrost wykrytych przypadków handlu dziećmi w Afryce Subsaharyjskiej.

Rozwój technologii cyfrowych, obok wielu korzyści, stworzył nowe, trudne do zwalczania formy zagrożeń. Cyberprzemoc, grooming online (uwodzenie dzieci w celach seksualnych), produkcja i dystrybucja materiałów CSAM to globalne problemy, których ściganie jest utrudnione przez transgraniczny charakter internetu. Wymaga to od państw i organizacji międzynarodowych opracowania nowych strategii prewencji, interwencji i ścigania, a także intensywnej edukacji w zakresie bezpieczeństwa online.

Dzieci w konfliktach zbrojnych są narażone na niewyobrażalne cierpienia. Są rekrutowane jako dzieci-żołnierze, wykorzystywane jako zwiadowcy, kucharze, tragarze, posłańcy, a dziewczęta często padają ofiarą przemocy seksualnej. W latach 2005-2020 zweryfikowano ponad 93 tysiące przypadków rekrutacji dzieci przez strony konfliktów, jednak rzeczywista liczba jest prawdopodobnie znacznie wyższa. Według raportu Sekretarza Generalnego ONZ z 2023 roku, w 2022 roku zweryfikowano 7622 przypadki rekrutacji i wykorzystania dzieci w 23 krajach. Szacuje się, że w 2023 roku aż 473 miliony dzieci (co piąte dziecko na świecie) żyło na obszarach objętych konfliktami zbrojnymi. Konsekwencje dla tych dzieci to śmierć, kalectwo, głębokie traumy psychiczne (PTSD, depresja, agresja), utrata szans na edukację oraz ogromne trudności w powrocie do normalnego życia i reintegracji społecznej. Dodatkowym zagrożeniem są ataki na infrastrukturę cywilną, taką jak szkoły i szpitale, oraz utrudnianie dostępu pomocy humanitarnej. Konflikty prowadzą również do masowych przesiedleń, pozbawiając dzieci domów i poczucia bezpieczeństwa.

Ważnym aspektem jest fakt, że dane dotyczące skali wielu z tych zagrożeń, zwłaszcza handlu ludźmi, prostytucji dziecięcej czy przemocy domowej, są często niedoszacowane i fragmentaryczne. Wynika to z ukrytego charakteru tych przestępstw, strachu ofiar przed zgłaszaniem, a także z niedoskonałości systemów gromadzenia danych. Oznacza to, że rzeczywista skala problemów może być znacznie większa, a działania pomocowe mogą nie docierać do wszystkich potrzebujących. Istnieje pilna potrzeba inwestycji w lepsze systemy monitorowania i analizy danych, aby skuteczniej chronić dzieci.  

Poniższa tabela syntetyzuje informacje o głównych zagrożeniach dla dzieci na świecie:

Rodzaj Zagrożenia	Kluczowe Statystyki/Skala Problemu	Główne Przyczyny	Główne Konsekwencje	Regiony Szczególnie Dotknięte
Przemoc wobec dzieci (różne formy)	1 na 2 dzieci doświadcza przemocy rocznie. Ponad 370 mln dziewcząt/kobiet doświadczyło przemocy seksualnej w dzieciństwie. Co szósty nastolatek w Europie doświadcza cyberprzemocy.	Ubóstwo, konflikty, normy społeczne, brak ochrony prawnej, przemoc domowa.	Traumy fizyczne i psychiczne, problemy zdrowotne, trudności w nauce, śmierć.	Globalny problem, ze szczególnym nasileniem w strefach konfliktu i ubóstwa.
Praca dzieci (w tym niebezpieczna)	160 mln dzieci (początek 2020), 79 mln w pracach niebezpiecznych. Wzrost o 8,4 mln (2016-2020).	Ubóstwo, brak dostępu do edukacji, normy kulturowe, brak ochrony socjalnej.	Utrata zdrowia, urazy, brak edukacji, utrwalenie cyklu ubóstwa.	Afryka Subsaharyjska (największy wzrost i odsetek), Azja i Pacyfik, Ameryka Łacińska; głównie rolnictwo.
Handel dziećmi i wykorzystywanie seksualne (prostytucja, CSAM)	Wzrost handlu dziećmi o 31% (2022 vs 2019). Szacunki: 1,8 mln (ILO 2002) do 10 mln (prostytucja).	Ubóstwo, konflikty, katastrofy, brak edukacji, słabe systemy ochrony, popyt.	Traumy, choroby, uzależnienia, stygmatyzacja, trudności w reintegracji.	Globalny problem; Afryka Subsaharyjska (wzrost wykrytych przypadków handlu).
Dzieci w konfliktach zbrojnych	473 mln dzieci żyło na obszarach konfliktów (2023). Ponad 93 tys. zweryfikowanych rekrutacji (2005-2020).	Konflikty zbrojne, niestabilność polityczna, ubóstwo, brak perspektyw.	Śmierć, kalectwo, traumy psychiczne (PTSD), utrata edukacji, trudności w reintegracji.	Liczne regiony świata, m.in. Afryka Subsaharyjska, Bliski Wschód, Azja Południowa.
Małżeństwa dzieci	1 na 5 dziewcząt wychodzi za mąż przed 18 r.ż.; 640 mln kobiet żyjących dziś wyszło za mąż w dzieciństwie.	Ubóstwo, tradycje kulturowe, brak edukacji dziewcząt, nierówność płci, konflikty.	Przerwanie edukacji, przemoc domowa, problemy zdrowotne (ciąża w młodym wieku), ubóstwo międzypokoleniowe.	Azja Południowa (najwięcej liczbowo), Afryka Subsaharyjska (najwyższy odsetek).

Organizacje na Straży Praw Dziecka: Pomoc i Nadzieja

W obliczu licznych zagrożeń i wyzwań, przed którymi stoją dzieci na całym świecie, niezwykle istotną rolę odgrywają organizacje międzynarodowe, pozarządowe oraz inicjatywy krajowe, które niestrudzenie pracują na rzecz ochrony i promocji praw najmłodszych. Ich działania, choć zróżnicowane pod względem skali i specjalizacji, tworzą globalną sieć wsparcia, niosącą pomoc i nadzieję milionom dzieci. Działalność tych organizacji ewoluuje od bezpośredniej pomocy humanitarnej, która wciąż jest kluczowa w sytuacjach kryzysowych, w kierunku budowania systemowych rozwiązań, rzecznictwa na rzecz zmian w polityce i prawie, a także szeroko zakrojonej edukacji i prewencji.

System Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) jest fundamentem globalnych działań na rzecz dzieci. Kluczową rolę odgrywa UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci), którego misją jest ochrona praw wszystkich dzieci i zapewnienie im odpowiednich warunków do życia i rozwoju. UNICEF działa w ponad 190 krajach, koncentrując się na takich obszarach jak zdrowie (w tym programy szczepień i walka z niedożywieniem), edukacja, ochrona przed przemocą i wykorzystywaniem, dostęp do czystej wody i sanitariatów, ochrona socjalna oraz reagowanie w sytuacjach kryzysów humanitarnych. W 2023 roku dzięki działaniom UNICEF m.in. zaszczepiono 132,9 miliona dzieci przeciwko odrze, dostarczono 2,79 miliarda dawek różnych szczepionek, zapewniono wsparcie edukacyjne dla 37,7 miliona dzieci oraz dostęp do bezpiecznej wody dla 35,9 miliona ludzi. Organizacja ta odegrała również historyczną rolę w tworzeniu Konwencji o Prawach Dziecka.

Inne agendy ONZ również wnoszą istotny wkład. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) prowadzi działania na rzecz zdrowia dzieci, obejmujące programy szczepień, walkę z otyłością i niedożywieniem, promocję zdrowego stylu życia oraz wsparcie zdrowia psychicznego najmłodszych. UNESCO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury) koncentruje się na promocji edukacji włączającej dla wszystkich dzieci, walce z nierównościami w dostępie do nauki oraz rozwijaniu programów edukacyjnych na całym świecie. Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO) odgrywa wiodącą rolę w eliminacji pracy dzieci, m.in. poprzez swój program IPEC+ (International Programme on the Elimination of Child Labour and Forced Labour) oraz promowanie międzynarodowych standardów pracy, takich jak Konwencja nr 138 dotycząca minimalnego wieku zatrudnienia i Konwencja nr 182 dotycząca najgorszych form pracy dzieci. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) zajmuje się ochroną dzieci-uchodźców i wewnętrznie przesiedlonych, zapewniając im m.in. dostęp do edukacji i wsparcia psychospołecznego, co jest szczególnie widoczne w kontekście pomocy dzieciom z Ukrainy przebywającym w Polsce. Z kolei Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) walczy z handlem ludźmi, w tym dziećmi, oraz przeciwdziała rozprzestrzenianiu się pornografii dziecięcej.

Obok systemu ONZ, niezwykle ważną rolę odgrywają międzynarodowe organizacje pozarządowe (NGOs). Save the Children, założona ponad 100 lat temu przez Eglantyne Jebb (autorkę pierwszej Deklaracji Praw Dziecka, która stała się inspiracją dla dokumentów ONZ ), działa w 115 krajach, docierając w 2023 roku do 105,9 miliona dzieci. Jej misją jest ratowanie życia dzieci, zapewnienie im zdrowego startu, dostępu do edukacji oraz ochrony przed przemocą, szczególnie w sytuacjach kryzysowych. Human Rights Watch, poprzez swoją wyspecjalizowaną Children’s Rights Division, monitoruje naruszenia praw dzieci na całym świecie i prowadzi działania rzecznicze w takich obszarach jak praca dzieci, dzieci-żołnierze, przemoc, system sprawiedliwości dla nieletnich czy edukacja. Amnesty International koncentruje się na edukacji o prawach człowieka, promując prawa dziecka jako integralną część uniwersalnych praw człowieka oraz prowadząc kampanie przeciwko dyskryminacji i przemocy. Plan International działa w ponad 80 krajach, skupiając się na prawach dzieci i dążeniu do równości dla dziewcząt. Defence for Children International (DCI) specjalizuje się w promowaniu i ochronie praw dzieci, szczególnie w kontekście systemu sprawiedliwości oraz walki z nieuzasadnionym pozbawianiem wolności dzieci. World Vision to chrześcijańska organizacja humanitarna, która niesie pomoc dzieciom i rodzinom dotkniętym ubóstwem, reaguje na katastrofy naturalne i prowadzi długoterminowe programy rozwojowe w zakresie dostępu do wody, edukacji i opieki zdrowotnej.

Na poziomie krajowym również działają liczne organizacje niosące pomoc dzieciom. W Polsce przykładami takich podmiotów są: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (dawniej Fundacja Dzieci Niczyje), która koncentruje się na ochronie dzieci przed przemocą i wykorzystywaniem, oferując wsparcie psychologiczne i prawne, prowadząc działania edukacyjne i kampanie społeczne, a także prowadząc ogólnopolski telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111. Polska Akcja Humanitarna (PAH), znana z pomocy humanitarnej na całym świecie, realizuje również programy na rzecz dzieci w Polsce, takie jak program dożywiania „Pajacyk” oraz liczne inicjatywy edukacyjne. Komitet Ochrony Praw Dziecka (KOPD) od lat działa na rzecz ochrony praw i interesów dzieci, oferując pomoc dzieciom krzywdzonym i ich rodzinom. Warto również wymienić inne organizacje, takie jak Fundacja Siepomaga, Fundacja Dzieciom ZDĄŻYĆ Z POMOCĄ, Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy czy Fundacja DZIECI AFRYKI , a także inicjatywy zrzeszające, jak Krajowa Koalicja na rzecz Ochrony Dzieci.

Rozbudowana i zróżnicowana sieć organizacji działających na rzecz dzieci świadczy o globalnym uznaniu wagi problemu. Jednocześnie, mnogość podmiotów może prowadzić do fragmentacji działań i rywalizacji o ograniczone zasoby. Dlatego kluczowe dla skuteczności tych wysiłków są koordynacja, współpraca międzysektorowa (obejmująca rządy, agendy ONZ, organizacje pozarządowe i sektor prywatny) oraz budowanie synergii. Organizacje coraz częściej wykorzystują nowoczesne technologie i podejścia oparte na danych do monitorowania sytuacji, docierania do beneficjentów i prowadzenia kampanii. Platformy takie jak Learning Passport czy U-report UNICEF , kampanie w mediach społecznościowych czy zaawansowane analizy danych w raportach międzynarodowych są tego przykładem. Niemniej, wyzwaniem pozostaje nierówny dostęp do tych narzędzi oraz braki w danych dotyczących niektórych regionów lub zjawisk , co wskazuje na potrzebę dalszych inwestycji w systemy gromadzenia informacji i budowania kompetencji analitycznych.

Poniższa tabela przedstawia wybrane międzynarodowe organizacje pomagające dzieciom oraz główne obszary ich działalności:

Nazwa Organizacji	Typ (agenda ONZ, NGO)	Główne Obszary Działalności/Misja	Przykładowe Działania/Osiągnięcia
UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci)	Agenda ONZ	Ochrona praw dzieci, zdrowie, edukacja, ochrona przed przemocą, woda i sanitariaty, pomoc humanitarna.	Programy szczepień, wsparcie edukacji, dostarczanie czystej wody, pomoc w kryzysach. W 2023: zaszczepienie 132,9 mln dzieci p. odrze, wsparcie edukacji dla 37,7 mln dzieci.
WHO (Światowa Organizacja Zdrowia)	Agenda ONZ	Zdrowie dzieci, programy szczepień, walka z chorobami, otyłością, promocja zdrowia psychicznego.	Ustalanie norm zdrowotnych, koordynacja globalnych programów zdrowotnych, wsparcie systemów opieki zdrowotnej.
UNESCO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury)	Agenda ONZ	Promocja edukacji włączającej, walka z nierównościami w dostępie do nauki, ochrona dziedzictwa kulturowego.	Raporty o stanie edukacji, programy wspierające dostęp do edukacji wysokiej jakości.
ILO (Międzynarodowa Organizacja Pracy)	Agenda ONZ	Eliminacja pracy dzieci, promowanie godnej pracy dla dorosłych, standardy pracy.	Program IPEC+, Konwencje nr 138 i 182 dotyczące pracy dzieci.
Save the Children	NGO	Ratowanie życia dzieci, zapewnienie zdrowego startu, edukacji, ochrony przed przemocą, pomoc w kryzysach.	Działania w 115 krajach, dotarcie do 105,9 mln dzieci w 2023 r. Programy zdrowotne, żywieniowe, edukacyjne.
Human Rights Watch (Children’s Rights Division)	NGO	Monitorowanie naruszeń praw dzieci, rzecznictwo, raportowanie.	Badanie i dokumentowanie przypadków pracy dzieci, dzieci-żołnierzy, przemocy w instytucjach, dyskryminacji.

Wnioski: Wspólna Odpowiedzialność za Lepszą Przyszłość Dzieci

Międzynarodowy Dzień Dziecka, ze swoją bogatą historią i globalnym zasięgiem, jest corocznym przypomnieniem o fundamentalnej roli, jaką dzieci odgrywają w każdym społeczeństwie, oraz o niezbywalnych prawach, które im przysługują. Analiza sytuacji dzieci na świecie w XXI wieku ukazuje obraz pełen sprzeczności: z jednej strony obserwujemy historyczny postęp w wielu dziedzinach, takich jak redukcja śmiertelności czy upowszechnienie edukacji. Z drugiej strony, miliony najmłodszych wciąż zmagają się z ubóstwem, głodem, przemocą, brakiem dostępu do podstawowych usług, a ich dzieciństwo jest brutalnie przerywane przez konflikty zbrojne i katastrofy naturalne. Co więcej, nowe wyzwania, takie jak kryzys klimatyczny, dynamiczny rozwój technologii cyfrowych wraz z jego zagrożeniami, czy rosnące problemy zdrowia psychicznego, dodatkowo komplikują globalny obraz dobrostanu dzieci.

Konwencja o Prawach Dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1989 roku, pozostaje kamieniem węgielnym międzynarodowych wysiłków na rzecz ochrony i promocji praw najmłodszych. Jej niemal uniwersalna ratyfikacja świadczy o globalnym konsensusie co do fundamentalnych zasad, które powinny kierować działaniami na rzecz dzieci. Jednakże, jak pokazują liczne raporty i dane, droga od formalnego przyjęcia standardów do ich pełnej implementacji wciąż jest długa i wyboista. Obchodzona w 2024 roku 35. rocznica uchwalenia Konwencji jest doskonałą okazją do refleksji nad dotychczasowymi osiągnięciami, ale przede wszystkim nad ogromem pracy, która wciąż przed nami stoi.

Ochrona praw dziecka i zapewnienie mu warunków do pełnego rozwoju to nie tylko moralny imperatyw, ale także strategiczna inwestycja w przyszłość każdego społeczeństwa i całej ludzkości. Dzieci są najbardziej wrażliwą grupą, a jednocześnie posiadają ogromny potencjał, którego realizacja zależy od wsparcia i ochrony, jaką otrzymają od dorosłych. Zaniedbania w tym obszarze niosą ze sobą długofalowe, negatywne konsekwencje, zarówno dla jednostek, jak i dla całych społeczności.

Odpowiedzialność za lepszą przyszłość dzieci spoczywa na wielu barkach. Rządy państw mają obowiązek tworzenia i wdrażania polityk oraz systemów prawnych gwarantujących realizację praw dziecka, alokowania odpowiednich zasobów finansowych oraz monitorowania sytuacji najmłodszych. Organizacje międzynarodowe, takie jak UNICEF, WHO, UNESCO i inne agendy ONZ, odgrywają kluczową rolę w koordynowaniu globalnych wysiłków, dostarczaniu pomocy humanitarnej i rozwojowej, promowaniu standardów oraz wspieraniu państw w budowaniu potencjału. Niezastąpiony jest również wkład organizacji pozarządowych, zarówno tych o zasięgu globalnym, jak i lokalnych, które często docierają z pomocą tam, gdzie zawodzą struktury państwowe, prowadzą działania rzecznicze i innowacyjne programy. Nie można także zapominać o roli sektora prywatnego, mediów, społeczności lokalnych, a przede wszystkim rodzin i opiekunów, którzy na co dzień kształtują środowisko rozwoju dziecka.

W obliczu złożoności współczesnych wyzwań, niezbędne jest podejście holistyczne, integrujące działania w różnych sektorach – od zdrowia i edukacji, przez ochronę socjalną, po przeciwdziałanie przemocy i budowanie odporności na zmiany klimatyczne. Kluczowe staje się również wsłuchiwanie się w głos samych dzieci i młodzieży, traktowanie ich jako partnerów w dyskusji o ich własnej przyszłości oraz tworzenie mechanizmów umożliwiających im realny udział w podejmowaniu decyzji, które ich dotyczą.

Międzynarodowy Dzień Dziecka powinien być zatem nie tylko dniem radości, ale także dniem mobilizacji do dalszych, bardziej zdecydowanych i skoordynowanych działań. Każde dziecko zasługuje na dzieciństwo wolne od lęku, przemocy i ubóstwa, na dostęp do wysokiej jakości edukacji i opieki zdrowotnej, na możliwość rozwijania swoich talentów i realizacji marzeń. Wspólna odpowiedzialność i konsekwentne dążenie do realizacji praw zapisanych w Konwencji o Prawach Dziecka to jedyna droga do zbudowania świata, w którym każde dziecko będzie mogło w pełni rozkwitnąć.