1) Czy został ktoś ukarany, skazany za katastrofę smoleńską?
Dotychczas nikt nie został prawomocnie skazany za spowodowanie katastrofy smoleńskiej z 10 kwietnia 2010 roku.
Jedyny zakończony proces karny dotyczył urzędników Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (KPRM) oskarżonych o niedopełnienie obowiązków przy organizacji lotu. W tej sprawie:
- Sąd Okręgowy w Warszawie w 2019 roku skazał Tomasza Arabskiego (byłego szefa KPRM) i Monikę B. (urzędniczkę KPRM) na kary pozbawienia wolności w zawieszeniu. Trzech innych urzędników zostało uniewinnionych.
- Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał w mocy wyrok skazujący Arabskiego i Monikę B., nieznacznie zmieniając opis czynu.
- Sąd Najwyższy w grudniu 2023 roku uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym powodem uchylenia była „nienależyta obsada” sądu II instancji.
- W grudniu 2024 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie ponownie rozpatrzył sprawę i uniewinnił Tomasza Arabskiego oraz Monikę B.
Obecnie istnieje możliwość wniesienia kasacji od tego wyroku do Sądu Najwyższego. Prawnicy reprezentujący rodziny ofiar złożyli już taką kasację.
Inne postępowania:
- Prokuratura Krajowa prowadzi śledztwo dotyczące m.in. działań rosyjskich kontrolerów lotu i biegłych medycznych. W kwietniu 2025 roku poinformowano o planach skierowania wniosków o aresztowanie 43 rosyjskich biegłych.
- Były szef podkomisji smoleńskiej Wacław B. ma usłyszeć zarzuty utrudniania śledztwa.
Należy podkreślić, że żadne z tych postępowań nie zakończyło się jeszcze prawomocnym wyrokiem skazującym za spowodowanie katastrofy.
2) Czy obecnie toczą się jakieś postępowania w celu wyjaśnienia przyczyn czy winnych katastrofy w Polsce?
obecnie toczą się dwa główne postępowania w Polsce mające na celu wyjaśnienie przyczyn i ustalenie winnych katastrofy smoleńskiej:
- Główne śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Krajową (Zespół Śledczy nr 1):
- Formalnie zostało przedłużone do 31 grudnia 2025 roku.
- Obecnie prowadzone jest w fazie ad personam przeciwko dwóm rosyjskim kontrolerom lotów (podpułkownikowi Pawłowi P. i dwóm innym oficerom) podejrzanym o sprowadzenie katastrofy w ruchu powietrznym. Na wniosek prokuratury sąd wydał postanowienia o ich tymczasowym aresztowaniu i są oni poszukiwani listami gończymi.
- Równolegle weryfikowanych jest wiele wersji śledczych, w tym błędy kontrolerów, załogi, niesprawność samolotu i sabotaż.
- Prokuratura oczekuje na tłumaczenie opinii międzynarodowego zespołu biegłych, które ma być gotowe do 31 maja 2025 roku.
- Planowane jest skierowanie wniosków o aresztowanie ponad 40 rosyjskich biegłych medycznych w związku z nieprawidłowościami w sekcjach zwłok ofiar.
- Śledztwo dotyczące nieprawidłowości w funkcjonowaniu tzw. podkomisji smoleńskiej:
- Prowadzone przez Zespół Śledczy powołany w Prokuraturze Krajowej w listopadzie 2024 roku.
- Dotyczy nieprawidłowości w latach 2016-2023.
- Były szef podkomisji, Wacław B., ma usłyszeć zarzut utrudniania śledztwa (poplecznictwa). Został wezwany do prokuratury w pierwszej połowie kwietnia 2025 roku w celu ogłoszenia mu zarzutu i przesłuchania.
Podsumowując, w Polsce trwają aktywne postępowania mające na celu wyjaśnienie przyczyn katastrofy smoleńskiej i ustalenie ewentualnych winnych, zarówno w odniesieniu do działań rosyjskich kontrolerów i biegłych, jak i w kontekście funkcjonowania polskiej podkomisji badającej katastrofę.
3) Czy toczą się obecnie jakieś sprawy wobec osób które prowadziły śledztwo w sprawie katastrofy smoleńskiej?
Prokuratura Krajowa, po postępowaniu sprawdzającym, wszczęła pięć śledztw dotyczących łącznie 21 czynów związanych z działalnością podkomisji. Czyny te obejmują m.in.:
- Ujawnienie informacji niejawnych osobom nieuprawnionym.
- Przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych, w tym Ministra Obrony Narodowej i przewodniczącego podkomisji.
- Podrobienie dokumentów oraz poświadczenie nieprawdy w dokumentach.
- Nieprawidłowości w finansowaniu i wydatkowaniu środków publicznych.
- Nieudostępnienie materiału z badania wypadku prokuratorowi oraz usunięcie dokumentów.
- Niedopełnienie obowiązków przez Ministra Obrony Narodowej w zakresie zapobiegania zniszczeniu samolotu i ułatwienie jego zniszczenia przez członków podkomisji.
Ponadto, Zespół Śledczy przejął do dalszego prowadzenia dwa inne śledztwa z Prokuratury Okręgowej w Warszawie, dotyczące:
- Zniszczenia samolotu Tu-154M w sposób wykluczający przywrócenie mu właściwości lotnych.
- Zniszczenia, utraty lub ukrycia dowodów rzeczowych zabezpieczonych do głównego śledztwa.
Łącznie Zespół Śledczy prowadzi obecnie siedem postępowań w sprawie nieprawidłowości związanych z działalnością podkomisji smoleńskiej.
Zatem, jak najbardziej toczą się liczne i poważne postępowania wobec osób, które prowadziły śledztwo w sprawie katastrofy smoleńskiej w ramach wspomnianej podkomisji. Dotyczą one szerokiego spektrum potencjalnych przestępstw związanych z ich działaniami i zaniechaniami.
Tajemnicze zgony
Chronologiczna Lista „Tajemniczych Zgonów” po Katastrofie Smoleńskiej (z wiekiem i prawdopodobną przyczyną śmierci oraz wątpliwościami):
- 23 grudnia 2009 r. – Grzegorz Michniewicz (48 lat): – Prawdopodobna przyczyna: Powieszenie (samobójstwo). Wątpliwości: Wysoki status dostępu do informacji tajnych, zgon w dniu powrotu Tu-154M z remontu w Rosji.
- 18 kwietnia 2010 r. – Biskup Mieczysław Cieślar (60 lat): – Prawdopodobna przyczyna: Wypadek samochodowy. Wątpliwości: Pogłoski o SMS-ie od ks. Adama Pilcha tuż po katastrofie.
- 27 kwietnia 2010 r. – Chorąży Stefan Zielonka (52 lata): – Prawdopodobna przyczyna: Nieustalona. Wątpliwości: Szyfrant Służby Wywiadu Wojskowego, zaginął 12 kwietnia 2009 r., ciało znaleziono po katastrofie smoleńskiej z dokumentami nad Wisłą w Warszawie.
- 2 czerwca 2010 r. – Krzysztof Knyż (38 lat): – Prawdopodobna przyczyna: Oficjalnie sepsa, nieoficjalnie morderstwo. Wątpliwości: Sugestie zachodniej prasy o morderstwie, zaginięcie nagrań z miejsca katastrofy.
- 6 czerwca 2010 r. – Profesor Marek Dulinicz (53 lata): – Prawdopodobna przyczyna: Wypadek samochodowy. Wątpliwości: Śmierć przed planowanym wyjazdem na badania archeologiczne w Smoleńsku.
- 13 czerwca 2010 r. – Siergiej Tretjakow (53 lata): – Prawdopodobna przyczyna: Nagła śmierć (początkowo zadławienie, później zawał serca). Wątpliwości: Twierdzenia o udziale Rosjan w katastrofie i planach zabójstw zachodnich przywódców.
- 15 października 2010 r. – Eugeniusz Wróbel (59 lat): – Prawdopodobna przyczyna: Zamordowany (ciosy i poćwiartowanie). Wątpliwości: Okoliczności uznania syna za niepoczytalnego, brak śladów ćwiartowania w miejscu zbrodni, kwestionowanie wraku w Smoleńsku.
- 19 października 2010 roku – Marek Rosiak (62 lata): – Prawdopodobna przyczyna: Zamordowany (ciosy nożem). Wątpliwości: Morderstwo w biurze poselskim PiS przez byłego członka PO w kontekście nagonki medialnej.
- 12 czerwca 2011 r. – Oficer Służby Kontrwywiadu Wojskowego (nazwisko utajnione) (wiek nieznany): – Prawdopodobna przyczyna: Samobójstwo przez powieszenie. Wątpliwości: Praca operacyjna w SKW Gdynia, służył w Centrum Wsparcia Teleinformatycznego i Dowodzenia Marynarki Wojennej w Wejherowie, posiadał najwyższą klauzulę dostępu do materiałów niejawnych.
- Sierpień 2011 roku – Generał Konstantin Moriew (53 lata): – Prawdopodobna przyczyna: Samobójstwo (strzał z broni służbowej). Wątpliwości: Brak listu pożegnalnego, przesłuchiwał kontrolerów lotu w Smoleńsku.
- 2 grudnia 2011 r. – Dariusz Szpineta (39 lat): – Prawdopodobna przyczyna: Powieszenie (samobójstwo). Wątpliwości: Dobre samopoczucie przed śmiercią, krytyczna analiza dokumentacji lotu do Smoleńska, śmierć w Indiach.
- 16 czerwca 2012 r. – Generał Sławomir Petelicki (65 lat): – Prawdopodobna przyczyna: Rana postrzałowa głowy (oficjalnie samobójstwo). Wątpliwości: Brak świadków, zaprzeczenia bliskich, brak listu pożegnalnego, ślady na ciele i broni.
- 4 września 2012 roku – Prof. Józef Szaniawski (67 lat): – Prawdopodobna przyczyna: Spadł w przepaść w Tatrach (wypadek). Wątpliwości: Krytyczne podejście do oficjalnych przyczyn katastrofy, mówił o zamachu.
- 27 października 2012 r. – Chorąży Remigiusz Muś (42 lata): – Prawdopodobna przyczyna: Powieszenie (samobójstwo). Wątpliwości: Zeznania przeczące oficjalnej wersji katastrofy, słyszał wybuchy, brak odcisków palców na lince.
- 10 grudnia 2012 r. – Krzysztof Zalewski (46 lat): – Prawdopodobna przyczyna: Zamordowany (ciosy nożem). Wątpliwości: Publiczna krytyka raportów MAK i Millera, bohater filmu o katastrofie smoleńskiej.
Podsumowanie:
Przedstawione fakty mogą wskazywać na istnienie grupy osób, które zmarły po katastrofie smoleńskiej, a ich zgony w różnym stopniu budziły kontrowersje i były łączone z tą tragedią. Często te powiązania wynikają z ich publicznych wypowiedzi na temat katastrofy, posiadanej wiedzy, krytyki oficjalnych ustaleń lub nagłych i niewyjaśnionych okoliczności śmierci. Warto jednak pamiętać, że oficjalne ustalenia prokuratury w wielu z tych przypadków wskazywały na inne przyczyny śmierci (wypadki, samobójstwa, przyczyny naturalne), a „tajemniczość” tych zgonów jest przedmiotem spekulacji i teorii spiskowych.
