{"id":1312,"date":"2025-04-19T10:34:41","date_gmt":"2025-04-19T10:34:41","guid":{"rendered":"https:\/\/x-radio.pl\/?p=1312"},"modified":"2025-04-19T11:06:00","modified_gmt":"2025-04-19T11:06:00","slug":"zbrodnie-niemieckie-podczas-powstania-w-getcie-warszawskiego-19-kwietnia-16-maja-1943","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/2025\/04\/19\/zbrodnie-niemieckie-podczas-powstania-w-getcie-warszawskiego-19-kwietnia-16-maja-1943\/","title":{"rendered":"Zbrodnie niemieckie podczas powstania w getcie warszawskiego (19 kwietnia – 16 maja 1943)"},"content":{"rendered":"\n

<\/h1>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Powstanie w getcie warszawskim by\u0142o heroicznym, cho\u0107 skazanym na kl\u0119sk\u0119 zrywem \u017cydowskich bojownik\u00f3w przeciwko nazistowskim oprawcom. Niemieckie zbrodnie podczas tych walk osi\u0105gn\u0119\u0142y niewyobra\u017calny poziom bestialstwa, staj\u0105c si\u0119 jednym z najbardziej ponurych rozdzia\u0142\u00f3w II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

Kontekst historyczny i geneza powstania<\/h2>\n\n\n\n

Getto warszawskie, utworzone przez Niemc\u00f3w w 1940 roku, by\u0142o najwi\u0119kszym gettem \u017cydowskim w okupowanej Europie. W szczytowym momencie przebywa\u0142o w nim oko\u0142o 460 tysi\u0119cy os\u00f3b, st\u0142oczonych na niewielkim obszarze o powierzchni zaledwie 3,14 km\u00b2 . Warunki \u017cycia w getcie by\u0142y katastrofalne – g\u0142\u00f3d, choroby i niemieckie represje dziesi\u0105tkowa\u0142y ludno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kluczowym momentem by\u0142a tzw. Wielka Akcja Likwidacyjna, rozpocz\u0119ta 22 lipca 1942 roku, podczas kt\u00f3rej do obozu zag\u0142ady w Treblince wywieziono oko\u0142o 300 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. W odpowiedzi na te wydarzenia w getcie powsta\u0142y organizacje zbrojne – \u017bydowska Organizacja Bojowa<\/strong> (\u017bOB) pod dow\u00f3dztwem Mordechaja Anielewicza<\/strong> i \u017bydowski Zwi\u0105zek Wojskowy<\/strong> (\u017bZW).<\/p>\n\n\n\n

Niemieckie zbrodnie podczas powstania<\/h2>\n\n\n\n

1. Celowe palenie getta i masowe mordy<\/h3>\n\n\n\n

Heinrich Himmler, dow\u00f3dca SS, wyda\u0142 rozkaz ca\u0142kowitego zniszczenia getta i wymordowania jego mieszka\u0144c\u00f3w. 23 kwietnia 1943 roku J\u00fcrgen Stroop, nowy dow\u00f3dca niemieckich si\u0142 t\u0142umi\u0105cych powstanie, zarz\u0105dzi\u0142 systematyczne podpalanie ca\u0142ej dzielnicy. W swoim raporcie Stroop pisa\u0142: „zdecydowa\u0142em si\u0119 teraz na ca\u0142kowite zniszczenie \u017cydowskiej dzielnicy mieszkaniowej przez spalenie wszystkich blok\u00f3w mieszkalnych” .<\/p>\n\n\n\n

Niemcy u\u017cywali miotaczy ognia i materia\u0142\u00f3w zapalaj\u0105cych, by wyp\u0119dzi\u0107 ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w z bunkr\u00f3w i schron\u00f3w. Jak relacjonowa\u0142 ocala\u0142y Marian Berland<\/strong>: „Ludzie ostatnim wysi\u0142kiem pragn\u0105\u0142 si\u0119 ratowa\u0107, cho\u0107by o chwil\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0107 \u017cycie. Szturmuj\u0105 jeszcze kilka razy do wyj\u015bcia, ale bezskutecznie. Fale gazu odrzucaj\u0105 ich z powrotem” .<\/p>\n\n\n\n

2. Gazowanie bunkr\u00f3w i masowe egzekucje<\/h3>\n\n\n\n

Niemcy stosowali r\u00f3\u017cne metody eksterminacji, w tym gazowanie bunkr\u00f3w. \u015awiadek Marian Berland opisywa\u0142: „Po pomieszczeniu zacz\u0105\u0142 rozchodzi\u0107 si\u0119 s\u0142odkawy, dusz\u0105cy gaz. Rozp\u0119ta\u0142o si\u0119 piek\u0142o”. Po wyp\u0119dzeniu ludzi z bunkr\u00f3w Niemcy cz\u0119sto rozstrzeliwali ich na miejscu lub wysy\u0142ali do oboz\u00f3w zag\u0142ady.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wed\u0142ug raportu Stroopa, podczas powstania zabito lub schwytano co najmniej 56 065 \u017byd\u00f3w. Straty niemieckie wed\u0142ug tego samego raportu wynios\u0142y zaledwie 16 zabitych i 90 rannych, co najprawdopodobniej by\u0142o znacznym zani\u017ceniem.<\/p>\n\n\n\n

3. Okrucie\u0144stwo \u017co\u0142nierzy i policyjnych formacji<\/h3>\n\n\n\n

Do t\u0142umienia powstania Niemcy skierowali oddzia\u0142y SS, policji oraz tzw. Trawnikim\u00e4nner – wartownik\u00f3w pochodzenia g\u0142\u00f3wnie ukrai\u0144skiego<\/strong>. Ich zachowanie przekracza\u0142o wszelkie wyobra\u017cenia o ludzkim okrucie\u0144stwie. Berland wspomina\u0142: „Oficer si\u0119 \u015bmieje, zadowolony, dzi\u0119kuje za dobre wykonanie zadania. \u017bo\u0142nierze z rado\u015bci klepi\u0105 jeden drugiego po plecach. […] C\u00f3\u017c to za ludzie? To jakie\u015b bestie przebrane w ludzkie szaty”.<\/p>\n\n\n\n

Niemieccy \u017co\u0142nierze nie tylko mordowali, ale tak\u017ce rabowali ofiary i upokarzali je przed \u015bmierci\u0105. Berland relacjonowa\u0142: „Nakazali \u017bydom odda\u0107 wszystkie precjoza i walut\u0119. Zastraszony t\u0142um pos\u0142usznie wype\u0142ni\u0142 nimi wiadro i he\u0142m”.<\/p>\n\n\n\n

4. Likwidacja szpitali i instytucji opieku\u0144czych<\/h3>\n\n\n\n

Niemcy nie oszcz\u0119dzali nawet chorych i dzieci. W trakcie powstania zlikwidowano wszystkie szpitale i domy opieki w getcie. Symbolicznym wydarzeniem by\u0142o zamordowanie Janusza Korczaka i jego wychowank\u00f3w z Domu Sierot, kt\u00f3rzy zostali wywiezieni do Treblinki podczas wcze\u015bniejszej akcji likwidacyjne.<\/p>\n\n\n\n

5. Systematyczne niszczenie dzielnicy \u017cydowskiej<\/h3>\n\n\n\n

Po st\u0142umieniu powstania Niemcy kontynuowali dzie\u0142o zniszczenia. 16 maja 1943 roku, na znak „zwyci\u0119stwa”, wysadzili Wielk\u0105 Synagog\u0119 przy ulicy T\u0142omackie. Stroop<\/strong> m\u00f3g\u0142 wtedy donie\u015b\u0107 Himmlerowi<\/strong>: „Nie istnieje ju\u017c dzielnica \u017cydowska w Warszawie!”.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sprawcy zbrodni<\/h2>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnymi odpowiedzialnymi za zbrodnie byli:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • J\u00fcrgen Stroop – SS-Brigadef\u00fchrer<\/strong>, kt\u00f3ry osobi\u015bcie nadzorowa\u0142 t\u0142umienie powstania i przygotowa\u0142 szczeg\u00f3\u0142owy raport o jego likwidacji<\/li>\n\n\n\n
  • Ferdinand von Sammern-Frankenegg<\/strong> – pocz\u0105tkowy dow\u00f3dca operacji, odpowiedzialny za wcze\u015bniejsze deportacje<\/li>\n\n\n\n
  • Oddzia\u0142y SS, policji i kolaboracyjne formacje z\u0142o\u017cone z Ukrai\u0144c\u00f3w (Trawnikim\u00e4nner)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Stroop, kt\u00f3ry po wojnie zosta\u0142 os\u0105dzony i stracony w Warszawie w 1952 roku, w swoich zeznaniach pr\u00f3bowa\u0142 bagatelizowa\u0107 skal\u0119 zbrodni, twierdz\u0105c \u017ce jego oddzia\u0142y dzia\u0142a\u0142y „zgodnie z prawem”.<\/p>\n\n\n\n

    Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n

    Powstanie w getcie warszawskim i towarzysz\u0105ce mu niemieckie zbrodnie stanowi\u0105 jeden z najbardziej wstrz\u0105saj\u0105cych przyk\u0142ad\u00f3w nazistowskiego ludob\u00f3jstwa niemc\u00f3w. Mimo heroicznego oporu kilkuset s\u0142abo uzbrojonych bojownik\u00f3w, Niemcy z zimn\u0105 krwi\u0105 wymordowali dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi, systematycznie niszcz\u0105c ca\u0142\u0105 dzielnic\u0119. Te wydarzenia pozostaj\u0105 wiecznym \u015bwiadectwem zar\u00f3wno niemieckiego okrucie\u0144stwa, jak i \u017cydowskiego m\u0119stwa w obliczu zag\u0142ady.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Powstanie w getcie warszawskim by\u0142o heroicznym, cho\u0107 skazanym na kl\u0119sk\u0119 zrywem \u017cydowskich bojownik\u00f3w przeciwko nazistowskim oprawcom. Niemieckie zbrodnie podczas tych walk osi\u0105gn\u0119\u0142y niewyobra\u017calny poziom bestialstwa, staj\u0105c si\u0119 jednym z najbardziej ponurych rozdzia\u0142\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. Kontekst historyczny i geneza powstania…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1322,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[340],"tags":[391,388,390,389,383,387,393],"class_list":["post-1312","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-ferdinand-von-sammern-frankenegg","tag-marian-berland","tag-mordechaj-anielewicz","tag-niemieckie-zbrodnie","tag-powstanie-w-getcie-warszawskim","tag-ss-brigadefuhrer-jurgen-stroop","tag-trawnikimanner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1312"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1326,"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1312\/revisions\/1326"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/x-radio.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}